Skip to content

Green color

Özel Arama

Son Eklenen Makaleler

Anketler

Sizce özel gereksinimi olan çocuklar hayatlarını nasıl devam ettirmelidir?
 

Bağlantılar

  • MEB
  • Ordu Valiliği
  • Fatsa Kaymakamlığı
  • Milli Eğitim Müdürlüğü
  • Fatsa İlçe M.E.B
  • Fatsa R.A.M
  • Fatsa Belediyesi
  • T.C. Kimlik No
  • Fatsa Sinema

    • Eğitim Odalarını Online İzle

    İstatistikler

    Anasayfa arrow Makaleler arrow spina bifida
    spina bifida Yazdır E-posta
    SPİNA BİFİDA

    Active Image

    Spina bifida,Nöral tüp defekti denilen bir dogumsal anamalinin bir ceşitidir. Açık omurga olarak da adlandırılmaktadır. Genelde omurga kemiği ve bazen de omuriliği etkiler.

     

    Anne rahminde bebeğin omurgası gelişirken bir yanlışlık sonucu bir ya da daha fazla omur kemiği ve omuriliğin bir kısmı iyi gelişemez, omurilik ve sinir sisteminde değişik derecelerde hastalık oluşmaktadır. Bacaklara, idrar kesesine ve kalın bağırsaklara giden sinirlerin çalışmaması nedeni ile yaşam boyu sürecek kısmi bir felç görülmektedir.

     

     

     

    Ne zaman olur?

    SpinActive Imagea bifida gebeliğin ilk ayında, anne henüz hamileliğin farkında değilken meydana gelmektedir. Anne rahminde oluştuğu için bu soruna doğumsal anomali de denilmektedir.
    Neden olur?
    Spina bifida neden olur sorusuna hala herhangi bir cevap bulunamamıştır ancak bu konuda çalışmalar sürdürülmektedir. Spina bifidya neden olabilecek nedenlerden biri olarak annenin hamilelikte folik asit isimli vitamini (folbiol) yeterli miktarda almaması olabilmektedir. Bazen de genetik nedenler ile bazı ailelerde spina bifida daha sık görülmektedir. Ayrıca annenin valproik asit (depakin) denen ilacı kullanması da spina bifidaya neden olabilmektedir.
    Anlaşılabilirmi?
     
    Hamileliğin ikinci ayından sonra ültrason tetkikinde bebekte spina bifida varlığı saptanabilmektedir. Ülkemizde her yıl üç ile beş bin arasında omurilik ve omurgası iyi gelişmemiş spina bifidalı bebek dünyaya gelmektedir. Riskli ailelerde yani önceden spina bifidalı bebek doğurmuş annelerde veya ailesinde spina bifida olanlarda rahim sıvısı alınıp tetkik yapılabilmektedir.
     
    Ayrıca her anne adayının hamile kalmadan önce başlamak şartı ile bir süre folik asit (folbiol) vitamini kullanmasının bebekte spina bifida oluşma olasılığını azalttığı bilinmektedir. Ültrason ile hamileliğin ilk aylarında spina bifida saptanırsa hamileliğe ailenin rızası ile son verilebilmektedir (tıbbi kürtaj). Hamileliğin son aylarında spina bifida saptandıysa veya aile kürtaj istemiyor ise bebek sezaryen ile doğurtularak kesenin zarar görmesi ve felcin artması engellenmektedir.
     
     
     
     
    Spina bifidayı daha kolay anlayabilmeniz için önce kısaca sinir sisteminin yapısından söz edelim.
    Merkez Sinir Sistemi
    Active Image
    Merkez sinir sistemi sayesinde düşünür, konuşur, hareket eder, hisseder, tadar ve görürüz. Çok karmaşık ve hassas olan bu sistemin en önemli parçaları beyin ve omuril
    iktir.


    Omurga

    Omurga 33 adet omur kemiğinden (vertebra) oluşur. Omurların iki ana görevi vardır. Birincisi hareketlerimizi kolaylaştırmak, ikincisi ise omuriliği korumaktır. Omurganın 5 bölgesi vardır. En yüksek bölgesi boyun yani servikal bölgedir. Burası kafatasının hemen altındadır ve 7 kemikten oluşur. Sonra aşağı doğru 12 torakal (sırt), 5 lomber (bel) ve birbirine yapışık olan sakrum ve koksiks (kuyruk sokumu) kemikleri vardır. Spina bifida torakal, lomber veya sakral omurgada görülebilir. Torakal omurgadaki spina bifida önemli hareket ve duyu eksikliklerine yol açarken kuyruk sokumundaki spina bifida yalnızca ufak tefek ayak sorunlarına neden olur.


    Omurilik

    Omurilik bir çok sinirden oluşan bir boru gibidir. Bu sinirler beyinden kaslara giderek hareketleri kontrol eder; ayrıca gövde, kol ve bacaklardan gelen hisleri de beyne taşır. Spina bifidalı bebeklerde omuriliğin arkası kapanmamıştır ve sinirler kesintiye uğramıştır. Bebek sırtında bir açıklıkla doğar ve mesajlar sinirlerinden geçemez. Beyinden bacaklara giden sinirler hedefe ulaşamayınca felç (hareket edememe ve hissetmeme) oluşur.

    Hangi sinirlerin etkilendiği sırttaki kesenin yerine bağlıdır. Kese ne kadar yukarda ise o kadar fazla sinir etkilenmiş demektir. Bu nedenle bazı spina bifidalı çocuklar normale yakın yürürken bazılarının tekerlekli sandalye kullanması gerekir.


    Spina bifidanın iki ana türü vardır:
     
    1. Spina bifida okülta (kapalı-gizli)
    Occulta
    Bu en hafif ve sık görülen türüdür ve çok nadiren özürlülük yaratır. Çoğu zaman başka bir amaçla çekilen röntgen filmlerinde rastlantısal olarak saptanır. Bazen sırtta bir benek ya da kıllanma da olabilir. Birçok kişide olabilir ve genellikle hiçbir sorun yaratmaz.

    Bazı durumlarda omurgadaki bu önemsiz arıza omuriliğin sıkışmasına ve gerilmesine yol açabilir. Buna gergin omurilik (tethered cord) sendromu denmektedir. Omuriliğin gerilmesi sinir sisteminin çalışmasını bozar : bacak hareketlerinde zayıflık ve idrar kaçırma görülebilir.

    2- Spina bifida sistika (keseli spina bifida)
    Sırtta ince bir deri tabakası ile örtülü bir kese ya da kist gözlenir.

    İki türü vardır:
    a)Meningocel
    Bu türünde kesenin içinde omuriliği ve omurilik sıvısını saran dokular vardır. Omurilik sıvısı omuriliği ve beyni yıkar ve korur. Bu durumda sinirler fazla hasar görmediklerinden çok az özürlülük vardır. En nadir görülen şekil budur.
    b)Myelomeningocel
    Daha sık görülen ve daha ciddi olan türü budur. Burada kese içinde sadece omurilik sıvısı değil, omurilik kısımları ve sinirler bulunmaktadır. Omurilik hasar görmüştür veya gelişmemiştir. Sonuçta hasarlı omur altında her zaman kısmi bir felç ve his kaybı mevcuttur. Özürlülük derecesi spina bifidanın yerine ve etkilenen sinir miktarına bağlıdır. Çocukların çoğunda aynı zamanda mesane ve bağırsak problemleri de gözlenmektedir.
    Dogum sonrası erken dönem:
    Dogumu izleyen saatlerden sonra kesenin kapatılması ve bunu izleyen operasyonların yapılması gündeme gelmektedir.Spina bifidalı bebeklere erken ve etkin müdahele, yogun fizyoterapi ve rahabilitasyon girişimleri ile yaşama sansları yüksektir.Spina bifidanın erken dönem bakımı cok zorlu bir süreç olmakla birlikte sonuç son derece başarılı ve tatmin edici olabilir.
    Motor defisitler:
    En belirgin klınık semptom parapleji veya degişik düzeylerde motor fonksiyon kaybıdır.Ayrıca bu olgularda üst ekstremite zayıflıgıda görülebilmektedir.motor seviyenin belirlenmesi fonksiyonel son durumu saptamak acısından önem taşır.lezyonlar asimetrik oldugundan motor fonksiyon sag ve sol icin ayrı ayrı belirlenmelidir.
    Nöromuskuler tutulum üç şekilde gözlenebilir;
    1.tam kord kesisine benzeyen lezyonlarda seviye altında flask paralizi,duyu ve refleks kaybı mevcuttur.
    2.ınkomplet lezyonlarda lezyon seviyesi altında istemli hareket veya duyu korunmuş olabilir
    3.atlamalı lezyonlarda kaudal segmentlerde işlev varken arada bazı çalışmayan segmentler bulunur.motor atlamalı lezyonlarda lezyon seviyesi altında izole çalışan kaslar yada lezyon seviyesi üstünde çalışmayan kas grupları olabilir.spastizite varlıgı ve reflekslerde degerlendirilmelidir.
    Duysal defisit:
    Bu olgularda duyu seviyesi ile motor seviye uyumlu olmayabilir.yine duyu kaybı gösteren atlama alanları bulunabilir.tüm dermatomlar degerlendirilmelidir.olgular belirli yaşa geldiklerinde duyu kaybı yönunde egitilmeli ve kompansasyon teknikleri ögretilmelidir.
    Kas iskelet sistemi deformiteleri:
    Omurga;
    -konjenital vertebra anomaliler
    -kifo
    -skolyoz -lordoz artısı
     
    Kalça;
    -subluksasyon
    -dislokasyon
    -displazi
    -fleksiyon deformitesi
    -abduksiyon ve eksternal rotasyon deformitesi
     
    Diz;
    -fleksiyon
    -extansıyon
    -genu valgum
    -genu varum
    Ayak;
    -calkaneovalgus
    -calkaneuvarus
    -equinovarus
    -mtf fleksiyon
    -ön ayak fleksiyon deformitesi
     
     
    Cocuklukta önemsiz görulen deformiteler erişkin dönemde fonksiyonel kayıplara neden olacagı unutulmamalıdır.
     
     
    Hidrosefali:
    Ventriküllerdeki beyin omurilik sıvısının(BOS) asırı artmasıdır.Bu cocukların cogu sant kullanmak zorundadır.Şant kullanılmazsa ventrıkül acılmaya devam edecek ve serebellar kortekslerde kayıp ve kognıtıf problemler gelişecektir.Şantla BOS karın boşluguna veya sağ artrıuma derene edilir.Bazı vakalarda şant uyum saglayamayabilir,infeksiyon gelişebilir,kısa olabilir,tıkanabilir,fonksiyon yapamaz hale gelebilir.
    Şant disfonksiyonunun erken belirtileri ve semtomları
    -konusmada degişikleli
    -ateş
    -baş agrısıActive Image
    -aktıvasyon seviyesinde azalma
    -okul performansında düşüş
    -strabismus başlaması yada artışı
    -vucut agırlıgındakı degısıklık
    -inkontınans başlangıcı yada kötüleşmesi
    -skolyoz başlangıcı yada artışı
    -spastisite başlangıcı veya artısı
    -kişisel degişiklikler
    -havale başlaması yada sıklıgında atış
    -viziyoperseptüel koordinasyon bozuklugu
     
    Bebeklerde;
    -fontanellerde(bıngıldaklarda) kabarıklık
    -sturlarda genişleme
    -gözlerde batan güneş manzarası
    -kusma sıklıgında artış
    Yüksek sesle aglama
     
    Obezite:
    Bazal metabolizma hızında düşme ve sedental yaşam obeziteye neden olur.üst seviyeli nöral tüp defeklerinde daha sık görülen bi problemdir.bu cocukların kalori alımına dıkkat etmek gerekir.
    Mesane-Barsak disfonksiyonu:
    Üriner va anal sfinkterlerin istemli kontrolünü kazanabilen cocuk sayısı %5 den azdır.inkontinansın nedeni S2-4 de kadar olan segmentlerin disfonksiyonudur.Anal sfinkterler flask,spastik veya hıpotonik olabilir.anorektal duyuda olmadıgından barsak hareketlerınden haberdar olamaz.
    Deri kayıpları:
    Erken erişkin döneme gelinceye kadar %35-40 vakada dekübit ülserleri ve deri kayıpları görülür.deri kayıplarının etyolojısı cok cesitlidir.
    %42 aşırı basınca baglı doku ıskemısı
    %23 cihazlar
    %23 üre ve feces atıklarının deriyi zedelemesi
    %10 bir yere sürtme,friksiyon
    %1 yanık
    %1 nedeni bilinmiyor
     
    FİZİK TEDAVİ:
    Spına bifida tedavisi multidisiplinerdir.Fizyoterapiyi diger tedavilerden izole etmek mümkün degildir.Fizyoterapi programı sunları kapsar;
     
    -Deformitelerin önlenmesi:
    Paralizi,kas dengesizligi,postür ve pozisyona baglı olarak deformiteler meydana gelmektedir.
     
    -Motor yeteneklerin geliştirilmesi:
    Egzersizler ile kas gücünün artırılması,ayakta durma,ayaklar üzerine agırlık aktarma vb ile motor yetenekler arttırılır.
     
    -Vücüt imajının geliştirilmesi,Çevreyle ilginin saglanması ve entelektüel yapının geliştirlmesi:
    Terapistler cocugun sadece elbise giymeyi,el yüz yıkamayı degil aynı zamanda sosyal aktiviteyide ögretmelidir.Duyu kaybının varlıgı,vücut imajını olumsuz yönde etkiler.cocuklara duyu-algı-motor stımulasyonları arttıoracak oyun ve oyuncaklar ile egzersizler oyun seklinde devam etmelidir.
     
    -Yardımcı araçların secimi ve denetimi
    Ortez secim ve kontrolü
    -Aile ve cocugun desteklenmesi ve cesaretlendirilmesi
     

    Zeka Gelişimi

    Spina bifidalı çocukların zekası normal hatta bazen normalin üstündedir. Ancak beyinde su birikmesi ( hidrosefali ) olan çocuklar tedavisiz bırakılırsa bir süre sonra zeka gelişimi geri kalabilir. Çocuğun toplum hayatına katılmayıp ev ortamına mahkum edilmesi de uzun     vadede zekasını köreltecektir.


    Yürüme ve Toplum Hayatına Katılma

    Spina bifidalı çocukların çoğunluğu yürüyebilir. Bazı çocuklar yardımsız yürürken bazıları cihaz, yürüteç ve koltuk değnekleri ile gezebilir. Bazen küçükken yürüyebilen çocukların erişkinliğe yaklaştıkça tekerlekli iskemle kullanmayı tercih ettikleri görülür. Küçükken elle kullanılan tekerlekli iskemleye binebilen çocuklar büyüdüklerinde elektrikli tekerlekli iskemleyi tercih edebilirler. Bunlar hastalığın ilerlemesine değil, çocuğun kilo almasına ve toplum hayatındaki engellerin ( binalara girişteki zorluklar, merdivenler, ulaşım vasıtalarında ve yollarda bedensel engellilere yönelik hazırlıklar olmaması ) spina bifidalı insanları zorlaması nedeni ile gözlenir.

    Spina bifidalı çocukların da diğer tüm çocuklar gibi normal hisleri, düşünceleri ve ihtiyaçları olduğunu unutmamalıyız. Oyun oynamak, arkadaş edinmek, okula gitmek diğer tüm çocuklar gibi onların da hakkıdır. Tüm spina bifidalı çocukların yaşıtları gibi sevilmeye, okşanmaya ve oyun oynamaya ihtiyaçları vardır.


    Eğitim ve Meslek Hayatı

    Batı ülkelerinde spina bifidalı çocuklar normal okullara gidebilmekte ve bedensel engelli olmayan akranlarıyla birlikte eğitim hayatlarını sürdürmektedirler. Maalesef bizim ülkemizde ulaşım güçlüğü, ailelerin imkanlarının kısıtlı olması, sınıfların kalabalıklığı, bazı öğretmenlerin ilgisizliği gibi nedenlerle spina bifidalı çocuklarımızın bir kısmı okula başlasalar bile orta ve yüksek öğrenime devam edememektedirler. Çocuklarımızın yarınını düşünerek tahsilsiz kalmalarını engellemek için elimizden geleni yapmalı, gerekirse kısa sürede meslek sahibi olabilecekleri kurslara başvurulmalıdır. Spina bifidalı gençlerimiz modern toplum hayatında ayakta çalışmayı gerektirmeyen işlerde başarılı olarak geçimlerini temin edebilirler.


    Aile Kurma ve Cinsel Yaşam

    Cinsel birliktelik için duyulan istek spina bifidalı insanlarda da diğer insanlarınki gibidir. Batı ülkelerinde aile hayatını sürdüren ve çocuk sahibi spina bifidalı aileler mevcuttur. Vücudun belden aşağısının hareket kaybının derecesi cinsel birleşme sırasında problemlere neden olabilir. Çok önemli bir felç durumu olmadıkça cinsel ilişkide bulunmanın yolları öğrenilebilir.

    Spina bifidalı bir çok kadın gebe kalabilir ve normal yolla ya da sezeryan ile çocuk doğurabilir. Bununla birlikte spina bifidalı bir erkeğin baba olması daha zordur. Bunun nedenleri arasında ejakülasyon yetersizliği başta gelir. Ejakülasyon olmazsa yumurtaları dölleyecek spermler rahimden geçerek yumurtaya ulaşamayacaklardır.

    Bir çok spina bifidalı için çocuk sahibi olmak pratik olarak çok zordur. Çocukların gündelik bakımı için gerekli koşturmaca sorun olabilir. Çocuk sahibi olmaksızın eşiyle birlikte hayatı paylaşıyor olmanın mutluluğunu yaşayan spina bifidalı erişkinler de vardır.

    Sibel YEŞİLTEPE
    Fizyoterapist
     
    < Önceki   Sonraki >
    [ Geri ]